Niektóre sztuki walki zostały przystosowane do celów rywalizacji sportowej i są uznawane również za sporty walki (np. judo czy savate). 

Sporty walki były obecne już w programie starożytnych igrzysk olimpijskich. Zawodnicy rywalizowali w dyscyplinie o nazwie pankration, można było to porównać do połączenia dzisiejszego boksu i zapasów. Pierwsze Igrzyska Olimpijskie odbyły się w Grecji w 776 roku p.n.e.. W roku 393 n.e. Teodozjusza Pierwszy, zakazał Igrzysk Olimpijskich, uznając je za rozrywkę pogańską.

W 1896 roku w dużej mierze, za sprawą francuskiego barona Pierre de Coubertin, w roku 1896 odbyły się pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie. Szereg sportów walki znalazło się w wśród dyscyplin nowożytnych letnich igrzysk olimpijskich. Zawody w zapasach i szermierce obecne są w programie olimpijskim od pierwszych igrzysk w Atenach w 1896 roku. Od 1904 roku o medale olimpijskie walczą również bokserzy, a od 1964 roku judocy. Najmłodszym olimpijskim sportem walki jest taekwondo, które zadebiutowało podczas igrzysk w Sydney w 2000 roku.

Spoty walki możemy podzielić też na; oparte na uderzeniach: boks boks birmański (lethwei) boks francuski (savate) boks tajski (muay thai) karate kick-boxing sanshou (sanda) taekwondo oparte na chwytach: brazylijskie jiu-jitsu judo sambo sumo zapasy i pokrewne sztuka submission fighting wolnoamerykanka (catch wrestling) oparte na chwytach i uderzeniach (wszechstylowe): sportowe ju-jitsu mieszane sztuki walki (MMA) pankration shoot boxing oparte na walce z bronią: np.Kendo, Szermierka.

Współcześnie istnieją dwa kierunku rozwoju szkół walki. Pierwszy to utrzymanie tradycyjnych wartości i rozwój duchowy. W tę stronę kieruje się m.in. aikido, karate tradycyjne, kung-fu, a także inne tradycyjne szkoły, których proces treningowy w znacznej mierze nastawiony jest na rozwój duchowy, spokój, umiejętność kontroli umysłu, medytację, a w mniejszym na brutalną walkę. Wielu ćwiczących wschodnie sztuki walki, szuka także odpowiednich dla siebie medytacji czy jakiegoś rodzaju duchowości. Najbardziej warto pamiętać, że głęboka duchowość i medytacje adeptów sztuk walki powinny być zgodne z kierunkiem treningu sztuki walki, harmonijne do metod i stylu treningu sztuki walki. Generalnie popularne sztuki walki opierają się o duchowość buddyjską (Shaolin Kung Fu) albo taoistyczną (Wudang). Podobnie jest w japońskich Sztukach Walki, gdyż w Japonii mamy albo Sztuki Walki oparte o tradycje tamtejszego buddyzmu ZEN (chińskie: Chan, Channa) albo o tradycje SINTO, która zwana Drogą Bogów bardzo podobna jest w metodach i podejściu do chińskiego taoizmu (Dao, Tao). Naturalnym jest, że ludzie poważnie ćwiczący wschodnie sztuki walki, przykładowo z Wietnamu czy Korei, interesują się także poważnie praktykowaniem duchowości i medytacji rodem z Wietnamu czy Korei, stąd koreańskie Sztuki Walki niosą ze sobą krąg osób praktykujących odmiany koreańskiego Buddyzmu, a japońskie Sztuki Walki ogniskują także zainteresowanych medytacjami w stylu shinto czy lepiej znanego japońskiego Buddyzmu Zen. Bardzo bogata jest wietnamska tradycja Buddy Medycyny kultywowana przez tradycyjne szkoły Wielkiego Pojazdu, w tym wietnamski chan, zen zwany w języku wietnamskim medytacjami thiền. Inne szkoły, takie jak większość szkół Kyokushin czy Taekwondo, zostały zmuszone do rozbudowy procesu treningowego, aby być konkurencyjne wobec nowych systemów walki oraz zmieniających się wymagań. Pojawienie się w czasie II wojny światowej wojskowych systemów walki, takich jak izraelska Krav Maga, polski Bas-3 czy rosyjskie Sambo, uczących samoobrony z przeznaczeniem do walki ulicznej, oraz pojawienie się Sportów Walki „międzydyscyplinarnych”, jak Kudo Daido Juku czy MMA, wykazało niską praktyczną skuteczność niektórych tradycyjnych szkół Sztuk Walki. Wzrosła popularność systemów kompleksowych, uczących walki zarówno w “stójce” jak i w parterze, uczące uderzeń (także łokciami), kopnięć (także kolanami), chwytów, dźwigni (także na stawy), kluczy, duszeń. Dla przedstawicieli tradycyjnych, wschodnich stylów walki jest kwestią dyskusyjną, czy za sztuką walki można uznać takie formy walki jak boks, kick-boxing, Krav Maga, MMA, zapasy czy szermierka, ponieważ poza elementami czysto technicznymi nie uwzględniają rozwoju duchowego i kulturowego adepta (co, zdaniem niektórych, jest koniecznym warunkiem “Sztuki”, a bez nich można mówić raczej jedynie o sporcie lub systemie walki. Krytycy tego podejścia podnoszą z kolei, że to raczej tradycjonalne style, jak różne style Kung Fu, Aikido czy Capoeira, które duży nacisk kładą na rozwój duchowy i samą „Sztukę”, ale nie na sparingi i trening realnej walki, nie powinny podkreślać, że uczą walki wręcz. Aczkolwiek doskonalenie umysłu, rozwój duchowy jest rzeczą niezwykle istotną tak w Sztukach, Sportach Walki jak w sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia. Według niektórych badań z zakresu psychologii, aktywne trenowanie różnych form walki, a w szczególności tych wartościujących kulturę budo, obniża poziom agresywności u adeptów. Związane to może być ze wzrostem świadomości własnych umiejętności i pewności siebie. Niewątpliwie istotną rolę w nauczaniu zachowań odgrywa trener, będący nierzadko autorytetem w danej dziedzinie, więc wzorem do naśladowania. W kulturze walczącej z narastającym poziomem agresji, odpowiednio ukierunkowany trening wydaje się być środkiem zaradczym, pomagającym utrzymać równowagę w życiu, niwelując stres i agresję na co dzień. Sztuki Walki, Sporty Walki, Systemy Walki, mają mniejsze lub większe zastosowanie w warunkach realnego zagrożenia życia lub zdrowia, w życiu codziennym. Umiejętność walki, jaką adept nabył podczas wieloletniego treningu, pozwala mu na stoczenie pojedynku w ringu, na macie czy w klatce, gdzie scenariusz walki jest w dużej mierze do przewidzenia. Lecz niejednokrotnie ta sama osoba, nie poradzi sobie na ulicy, będąc w sytuacji realnego zagrożenia, np. podczas pròby rabunku lub pobicia na ulicy, postawiona w sytuacji “nie przetrenowanej podczas treningòw”. Sztuki i Sporty Walki są używane w rywalizacji sportowej jak i w sytuacjach dnia codziennego w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia, do samoobrony, co możemy nazywać już nie walką sportową lecz tzw “walką uliczną”. Po między walką sportową i walką uliczną wyodrębnimy wiele ròżnic, wynikających z ròżnych aspektòw. Na ringu czy w klatce zawodnik koncentruje się na jednym przeciwniku z ktòrym ma stoczyć walkę. Walka ta odbędzie się według określonych reguł w ściśle określonym miejscu i ściśle określonym czasie. Czas walki w zależności od dyscypliny, jest często podzielony na kilkominutowe rundy, po między ktòrymi zawodnik ma czas na odpoczynek, uwagi i podpowiedzi trenera lub sekundantòw, czy zabezpieczenie ran, urazòw odniesionych podczas starcia. Podczas kontrolowanej walki, ktòrą sędziuje, nadzoruje sędzia, zawodnicy winni się stosować do ściśle wyznaczonych regòł, co daje pewien komfort nie będąc narażonym na niesportowe zachowanie, ciosy przeciwnika. W trakcie trwania rund, sekundanci, trener, może oczywiście podpowiadać, jak odpowiedzieć na atak, czy taktykę walki przeciwnika. Zawodnik przed konkretną walką z konkretnym przeciwnikiem, często przygotowuje się do niej kładąc nacisk na wybrane techniki, kombinacje technik lub uderzeń jakich zastosuje w walce i jakich może się spodziewać ze storny znanego już przeciwnika. Inaczej temat przygotowań ma się w sytuacji kiedy zawodnik przygotowuje się to startu w turnieju. Walcząc w turnieju mamy mniejszą możliwość przewidzenia z jakim dokładnie przeciwnikiem będzie dane nam walczyć. Przygotowania do turnieju będą już bardziej ogòlne, gdzie przyjdzie stoczyć kilka walk z ròżnymi przeciwnikami, często o ròżnej charakterystyce.

Używając Sztuk, Sportòw Walki i Systemòw Walki w samoobronie, czyli często “na ulicy”, należy stosować się do zgoła innych zasad niż w walce sportowej.

judo

Do dnia dzisiejszego powstało wiele Sztuk Walki, Sportòw Walki i tzw. Systemòw Walki, mogą one składać się z następujących elementów: uderzeń pięścią lub łokciem jak innymi częściami ciała, kopnięć, pchnięć, chwytów, duszeń, rzutów, dźwigni oraz walki bronią. Współcześnie dzieli się je według kilku schematów: “stójka”/”parter” – ten podział dzieli systemy walki na oparte w większości technik na walce stojącej (np. aikido, taekwondo, karate) oraz oparte w większości technik na walce w pozycji leżącej (np. brazylijskie jiu-jitsu, zapasy); “uderzeniowe”/”chwytowe” (ang. striking/grappling) – ten podział rozdziela systemy oparte na ciosach ręką albo/i nogą (np. karate, boks tajski, capoeira) od chwytanych (ang. grapple – chwytać) (np. brazylijskie jiu-jitsu, judo, aikido); “light-contact”/”semi-contact”/”full-contact” – ten podział dzieli systemy walki w zależności od ilości zasad i ograniczeń oraz systemu treningowego: light-contact (lekko kontaktowe) to systemy walk, w których nie stosuje się uderzeń na głowę, krocze itp., zazwyczaj zawodnicy noszą ochraniacze, a formuła zapewnia spore bezpieczeństwo walczących (np. poprzez karanie brutalnych ciosów/kopnięć); semi-contact (średnio kontaktowe) to systemy walk, w których zawodnicy nie posiadają tak wielu ochraniaczy, dopuszczone są kopnięcia/uderzenia na głowę, a sam proces treningowy zakłada sparingi i walki; full-contact (pełno kontaktowe) to systemy walk, zakładające walkę bez ochraniaczy lub z bardzo nielicznymi, z bardzo małą ilością ograniczeń (np. zakaz uderzeń w tył głowy czy dźwigni na stawy); walka sportowa/samoobrona/systemy wojskowe (tzw. kombat) – ten podział dzieli systemy walki w zależności od przeznaczenia; walka bez broni/walka z bronią. Podział nie zawsze jest ścisły, wiele szkół walki posiada elementy mieszane, a dodatkowo każda szkoła, każdy trener może uczyć na swój sposób.

Combat-Street-Fighting

Podczas “walki ulicznej” nie walczymy o trofeum lub nagrodę, lecz walczymy o zdrowie lub życie. W trakcie walki ulicznej nie towarzyszy nam sędzia, jak to ma miejsce na macie lub w klatce, ktòry kontroluje walkę i dba o bezpieczeństwo zawodnikòw, przerywając ją w razie zagrożenia zdrowia lub życia. W walce w warunkach realnych, niekontrolowanych, jesteśmy narażeni na szereg nieprzewidzianych czynnikòw ze strony przeciwnika, przeciwnikòw jak i otaczającego nas środowiska. Podczas realnej walki, często trudno przewidzieć zagrożenie jakiemu będziemy musieli się przeciwstawić, rodzaj technik jak i broni jaką może użyć agresor. Podobnie sytuacja ma się z “obroną” gdzie również w realnej walce mogą występować różne ograniczenia, i też w ogóle po raz kolejny okazało się, że „walka niestoczona, jest walką wygraną” (cytat zapożyczony od Bruce’a Lee). Podczas zdarzenia “na ulicy” walczący może użyć, jak i spodziewać się wiele niesportowych technik i zachowań ze strony przeciwnika, lub przeciwników…

Podczas walki, pozostaje jeszcze wykorzystanie ENERGII. Jak sam wielokrotnie miałem okazję się przekonać, podczas podczas treningów, dyskusji na swym Fan Puge’u, jak i w wielu innych sytuacjach, pojęcie wykorzystania energii w walce, jest czymś obcym dla wielu obecnych adeptów sztuk, systemów walki. Oglądając wiele sportowych walk, trudno jest też się dopatrzyć wykorzystania tak istotnej rzeczy w walce, jakim jest “energia”. Używanie energii “CHI” w walce sportowej, jest rzeczą rzadko stosowaną, tylko przez wytrawnych zawodników, lub w sytuacjach wysokiego poziomu adrenaliny i niekontrolowanego wydobycia, użycia ENERGII  przez zawodnika podczas walki sportowej.

W przypadku bójki ulicznej, użycie energii jest stosunkowo częściej w “warunkach niekontrolowanych”. Człowiek podczas walki o zdrowie lub życie, przypływie adrenaliny, podczas FURII, nieświadomie, jest w dużym stopniu użyć, wykorzystać energię CHI. Wprawny obserwator jest w stanie dostrzec, użycie, wykorzystanie CHI, gdyż dla wielu ten aspekt w Sztukach Walki jest rzeczą mało znaną w obecnych czasach.

Pisząc o walce ulicznej, nie sposób pominąć aspektu “obrony koniecznej”

Obrona konieczna – okoliczność wyłączająca bezprawność czynu zabronionego. Obrona konieczna jest zatem jednym z kontratypów. Dokonanie czynu w sytuacji obrony koniecznej oznacza, że sprawca nie będzie zań ścigany – czyn nie był bowiem bezprawny. Obrona konieczna wyłącza również bezprawność czynu niedozwolonego w prawie cywilnym. Obrona przed bezprawnym zamachem (atakiem) jest prawem gwarantowanym przez obowiązujący w Polsce Kodeks karny z 1997 roku. Art. 25 § 1. Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem. § 2. W razie przekroczenia granic obrony koniecznej, w szczególności gdy sprawca zastosował sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. § 3. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu.[1] Prawo to jest jednym z podstawowych praw podmiotowych człowieka. Prawo rzymskie głosi vim vi repellere licet (łac. siłę wolno odeprzeć siłą). Zasadniczą różnicą pomiędzy walką na ringu a bojka na ulicy jest rozpoczęcie i zakończenie walki, pojedynku, potyczki, i jakkolwieki to nazwać. Mianowicie na ringu lub na macie sędzią pyta dwóch zawodników, którzy będą walczyć pomiędzy sobą, czy przygotowani i gotowi do walki, po czym pada komenda rozpoczęcia pojedynku. W warunkach ulicznych, czasami się zdarza, że walka jest zbliżona zasadami do walki sportowej, tj. walczący zaczynają walkę na komendę, wokół stoi grupa gapiów, a walkę prowadzi pseudo arbiter… Lecz najczęstsze sytuacje bywają takie, ża walka uliczna jest rozpoczynana z zaskoczenia, bez żadnego “fair play”.

Damian Lisiński